Hồi quay phim ở Di Linh, Lâm Đồng, đoàn được bố trí ở phòng họp cũ của Ủy ban Huyện, gần chợ, nhà thờ và con đường đèo khúc khuỷu vào buôn làng Đinh Trang Thượng của người K’Ho.
Đường đèo 40 km, ô tô đi gần 2 tiếng mới tới. Mùa mưa đường luôn ướt sũng, trơn trợt nhưng xe jeep của Ủy ban vẫn chạy bon bon, ào ào. Các bác tài thật giỏi, chạy nhanh hay chậm gì cũng đảm bảo an toàn. Anh em đoàn ngồi trên xe, nhiều người không dám nhìn ra ngoài vì sợ. Tôi nhìn hướng vách núi, thấy một đoàn gồm 4,5 người dân tộc gùi bắp đi bộ ra chợ bán. Người K’Ho khỏe thật, đi bộ hơn 40km đường đèo mà như tập thể dục, tỉnh bơ như không.
Mùa mưa dế cơm có nhiều ở mấy cột điện gần Ủy ban, anh em ra bắt về cho chị cấp dưỡng làm, nhét đậu phộng rang vô rồi chiên lên, rất bắt mồi. Chị cấp dưỡng với một người phụ, nấu ăn cho đoàn ngon cực kỳ, ai cũng khoái. Vô trong buôn ở, chị mua thịt mễnh của người ta đi săn về, kho cho đoàn ăn. Lần đầu ăn thịt mễnh ai cũng khen ngon quá ngon quá.
Ở Di Linh, chiều ra đường mua bắp nướng ăn, tối vô quán cà phê ăn bánh chao uống sữa đậu nành nóng. Trời se se lạnh rất dễ chịu, uống thứ gì nóng nóng vô ấm áp cõi lòng.
Chúng tôi quay trong buôn khoảng 10 ngày, quay ngoài huyện thêm nửa tháng thì kéo lên Đà Lạt. Mùa mưa hơi cực vì phải chờ nắng. Có lúc mưa suốt cả ngày, đoàn phải nghỉ.
Có cô bạn có đạo Công giáo, chiều đi Nhà thờ rủ tôi theo. Tôi hỏi:
-Anh không có đạo, vô Nhà thờ được không?
Cô bé cười:
-Sao không. Nhà thờ mà, ai vô không được.
-Mà anh đâu biết đọc Kinh đâu?
-Vô nghe Cha giảng là được rồi anh. Em cũng thuộc ít Kinh lắm, thường chỉ lẩm nhẩm đọc theo thôi hà.
Vào giáo đường, thấy người ta cho tay vào lọ nước Thánh tôi cũng làm theo. Rồi thấy người ta làm dấu Thánh, tôi để ý quan sát rồi bắt chước, không biết có đúng không. Buổi lế diễn ra khoảng một tiếng. Đến hồi ra về tôi không tìm được cô bạn vì bị lẫn trong dòng người đông đảo.
Đi phim,đó là lần đầu tiên tôi sống với người dân tộc ở buôn làng. Họ ở nhà sàn, hầu như nhà nào cũng có bếp lò cháy rực cả ngày đêm, kế bên là giỏ cần xé bắp. Họ bảo đoàn phim muốn ăn thì cứ nướng mà ăn. Tôi thấy họ thường uống ruợu trong cái bình to, uống bằng cái ống hút dài. Người ta bảo đó là ruợu cần. Mấy anh em tổ Ánh sáng, tổ Quay cũng mua về uống. Phong tục ở đây là nhà nào có ruợu cần thì bà con cứ vào uống thoải mái. Anh em mua một ché ruợu về bỏ đó rồi đi quay, tới chừng về hết hồn vì thấy có mấy người dân tộc đang uống. Anh tổ trưởng Ánh sáng chạy lại kêu lên:
-Ơ… Cái này là hùn nghen
Mấy người ngưng hút, một người hỏi:
-Hùn… hùn hả.
Rồi cả nhóm bỏ đi. Không biết họ có hiểu “hùn” là gì không.
Đến giờ tôi vẫn còn nhớ đó là bộ phim Người Không Mang Súng của đạo diễn Lê Văn Duy, kịch bản của nhà văn Văn Thảo Nguyên, diễn viên chính là Lý Huỳnh, Kim Chi, Thúy An, là bộ phim chiến tranh cách mạng.
(01/11/2025)
